DOANH NHÂN VÀ HẠNH PHÚC
Phiên bản chuyên sâu dành cho đào tạo doanh nhân, lãnh đạo và
đội ngũ quản trị
Dựa trên tinh thần và nội dung nền tảng của sách
“Doanh Nhân và Hạnh Phúc”
Tác giả định hướng nội dung: Peter Mạnh
TÀI LIỆU GIẢNG DẠY – HUẤN LUYỆN – THỰC HÀNH
Dành cho chương trình đào tạo chuyên nghiệp từ 10 đến 12 buổi
LỜI MỞ ĐẦU
Trong thời đại cạnh tranh toàn cầu, doanh nhân không còn có thể được đào tạo chỉ bằng kiến thức quản trị, kỹ năng bán hàng, năng lực tài chính hay công cụ điều hành. Những điều ấy rất cần, nhưng chưa đủ. Một doanh nhân muốn đi xa phải có nền tảng nội tâm vững chắc, sức khỏe bền bỉ, năng lực hiểu con người, phẩm giá đạo đức và khả năng kiến tạo một tổ chức có linh hồn. Thành công không chỉ được đo bằng doanh thu, lợi nhuận hay thị phần; thành công còn được đo bằng chất lượng con người mà doanh nghiệp nuôi dưỡng, niềm tin mà thương hiệu tạo dựng, văn hóa mà người lãnh đạo để lại và hạnh phúc mà tổ chức lan tỏa.
Bộ giáo trình “Doanh Nhân và Hạnh Phúc” được biên soạn để chuyển hóa tinh thần của cuốn sách cùng tên thành một chương trình đào tạo có cấu trúc, có phương pháp, có khả năng triển khai trong lớp học, hội thảo, khóa huấn luyện lãnh đạo, chương trình mentoring doanh nhân và đào tạo nội bộ doanh nghiệp. Giáo trình không chỉ trình bày tri thức; giáo trình dẫn người học đi qua một hành trình: nhận diện chính mình, tái lập hệ giá trị, quản trị cảm xúc, chăm sóc thân – tâm – trí, hiểu người, xây đội ngũ, lãnh đạo bằng giá trị và kiến tạo di sản.
Điểm cốt lõi của giáo trình là đặt hạnh phúc vào trung tâm của đời sống doanh nhân. Hạnh phúc ở đây không phải là sự dễ chịu nhất thời, không phải là vài giờ nghỉ ngơi sau những ngày kiệt sức, cũng không phải là phần thưởng xa xỉ sau khi đã hy sinh mọi thứ cho công việc. Hạnh phúc là năng lực sống đúng, sống sâu, sống cân bằng và sống có ý nghĩa. Một người lãnh đạo hạnh phúc không phải là người không có áp lực, mà là người không đánh mất mình trong áp lực; không phải là người tránh né thử thách, mà là người đi qua thử thách mà vẫn giữ được nhân cách, lòng thương, trí tuệ và phương hướng.
Giáo trình này được viết cho những người đang điều hành doanh nghiệp, chuẩn bị khởi nghiệp, đang lãnh đạo đội ngũ, hoặc đang tìm kiếm một con đường kinh doanh nhân văn hơn. Mỗi học phần đều bao gồm mục tiêu đào tạo, năng lực đầu ra, nội dung chuyên sâu, phương pháp giảng dạy, hoạt động thực hành, câu hỏi phản tư, tình huống thảo luận và tiêu chí đánh giá. Nhờ vậy, tài liệu có thể dùng đồng thời như giáo trình học viên, sổ tay giảng viên và khung triển khai chương trình đào tạo.
Nếu một doanh nghiệp chỉ tạo ra lợi nhuận mà làm cạn kiệt con người, đó là một thành công nguy hiểm. Nếu một doanh nhân xây được tài sản nhưng đánh mất sức khỏe, gia đình, lương tâm và niềm vui sống, đó là một cái giá quá đắt. Nhưng nếu một người lãnh đạo biết xây dựng doanh nghiệp bằng trí tuệ, dẫn dắt đội ngũ bằng giá trị, chăm sóc sức khỏe bằng kỷ luật, gìn giữ gia đình bằng tình thương và phụng sự xã hội bằng trách nhiệm, người ấy không chỉ là một doanh nhân thành công. Người ấy trở thành một người gieo hạnh phúc.
MỤC LỤC
PHẦN I. KHUNG CHƯƠNG TRÌNH ĐÀO TẠO
1. Tên chương trình
DOANH NHÂN VÀ HẠNH PHÚC – Chương trình đào tạo lãnh đạo toàn diện dựa trên nền tảng giá trị, nội tâm, sức khỏe, con người và trách nhiệm xã hội.
* Hội đồng giảng huấn:
– Giáo sư . Tiến sỹ Tâm Lý Học: PHẠM NGỌC KHUÊ
– Chủ tịch Qũy xã hội Bảo An – Thành viên Hội đồng giảng huấn : ĐINH VĂN MẠNH
* Ủy ban cố vấn:
– Thiếu tướng. Phó Giáo Sư. Tiến Sỹ. Chủ tịch Hội Hàng Không Vũ Trụ Việt Nam. Nguyên Phó Chủ Tịch Viện Hàn Lâm KH & CN Việt Nam: PHẠM NGỌC LÃNG
– Tiến sỹ xã hội học Châu Âu: ĐINH VĂN ĐIỆP
2. Đối tượng học viên
• Doanh nhân, chủ doanh nghiệp, nhà sáng lập, tổng giám đốc và thành viên ban lãnh đạo.
• Quản lý cấp trung, trưởng phòng, giám đốc chi nhánh, lãnh đạo đội nhóm.
• Người chuẩn bị khởi nghiệp hoặc đang xây dựng mô hình kinh doanh có định hướng nhân văn.
• Tổ chức, hiệp hội, cộng đồng doanh nhân muốn phát triển văn hóa lãnh đạo hạnh phúc.
3. Mục tiêu tổng quát
Sau khóa học, học viên không chỉ nắm được tư duy lãnh đạo hiện đại, mà còn biết chuyển hóa đời sống cá nhân và doanh nghiệp theo hướng bền vững. Mục tiêu của chương trình là hình thành một mẫu hình doanh nhân mới: có bản lĩnh kinh doanh, có chiều sâu nội tâm, có sức khỏe, có khả năng hiểu con người, biết xây dựng đội ngũ, biết bảo vệ gia đình, biết phụng sự cộng đồng và biết để lại di sản.
4. Năng lực đầu ra
• Nhận diện lại định nghĩa thành công và hạnh phúc trong đời sống doanh nhân.
• Xây dựng bản đồ giá trị cá nhân và giá trị doanh nghiệp.
• Quản trị cảm xúc, áp lực, khủng hoảng nội tâm và xung đột lãnh đạo.
• Thiết lập kỷ luật chăm sóc sức khỏe thân – tâm – trí.
• Ứng dụng tâm lý học căn bản vào lãnh đạo, giao tiếp, đào tạo và giữ người.
• Thiết kế văn hóa đội ngũ dựa trên niềm tin, trách nhiệm và sự trưởng thành.
• Xây dựng doanh nghiệp có giá trị xã hội, đạo đức kinh doanh và tầm nhìn di sản.
5. Cấu trúc thời lượng đề xuất
Phiên bản chuẩn | 10 ngày, 40 tiết, tổng thời lượng 2 tháng rưỡi, vào thứ bảy ( hoặc Chủ nhật ) hàng tuần |
Phiên bản chuyên sâu | 12 ngày, 48 tiết, tổng thời lượng 3 tháng rưỡi, vào thứ bảy ( hoặc Chủ nhật ) hàng tuần |
Sản phẩm cuối khóa | Bản đồ hạnh phúc doanh nhân, kế hoạch chuyển hóa 90 ngày và cam kết lãnh đạo bằng giá trị. |
PHẦN II. TRIẾT LÝ ĐÀO TẠO
1. Doanh nhân là người kiến tạo giá trị
Doanh nhân không đơn thuần là người mua bán, đầu tư, quản trị hay cạnh tranh. Ở tầng sâu hơn, doanh nhân là người nhìn thấy một nhu cầu của xã hội và tổ chức nguồn lực để đáp ứng nhu cầu ấy. Doanh nhân chân chính không chỉ tạo ra sản phẩm; họ tạo ra giá trị. Không chỉ tạo ra việc làm; họ tạo ra môi trường để con người trưởng thành. Không chỉ tạo ra lợi nhuận; họ tạo ra niềm tin. Không chỉ mở rộng thị trường; họ mở rộng khả năng phụng sự của mình.
Khi doanh nhân đánh mất nền tảng giá trị, doanh nghiệp có thể vẫn vận hành nhưng linh hồn tổ chức sẽ suy yếu. Khi người lãnh đạo chỉ nhìn thấy mục tiêu tài chính, con người dễ bị biến thành công cụ. Nhưng khi người lãnh đạo đặt giá trị vào trung tâm, lợi nhuận trở thành kết quả của một quá trình đúng đắn, chứ không phải là cái cớ để đánh đổi nhân phẩm.
2. Hạnh phúc là năng lực lãnh đạo
Hạnh phúc của doanh nhân không phải là chuyện riêng tư. Một người lãnh đạo bất an sẽ truyền sự bất an vào tổ chức. Một người lãnh đạo nóng nảy sẽ làm cho đội ngũ sống trong sợ hãi. Một người lãnh đạo kiệt sức sẽ kéo theo một nền văn hóa kiệt sức. Ngược lại, một người lãnh đạo có nội tâm sáng, sức khỏe ổn định, nhân cách vững vàng và tầm nhìn đúng đắn sẽ trở thành nguồn năng lượng tích cực cho rất nhiều người.
Vì vậy, trong giáo trình này, hạnh phúc được xem như một năng lực lãnh đạo. Đó là năng lực giữ mình không bị phá vỡ bởi áp lực; năng lực ra quyết định mà không phản bội giá trị; năng lực yêu thương mà không yếu mềm; năng lực kỷ luật mà không khô cứng; năng lực phụng sự mà không đánh mất bản thân.
3. Lãnh đạo bằng giá trị
Lãnh đạo bằng giá trị là khả năng làm cho tổ chức vận hành trên nền tảng những điều đúng đắn. Người lãnh đạo bằng giá trị không chỉ hỏi: “Việc này có lợi không?” mà còn hỏi: “Việc này có đúng không? Có làm tổn thương con người không? Có xây dựng niềm tin lâu dài không? Có khiến tổ chức trở nên đáng kính hơn không?”.
Giá trị không phải khẩu hiệu treo trên tường. Giá trị là cách người lãnh đạo ứng xử khi có lợi ích trước mắt, khi đứng trước cám dỗ, khi phải xử lý sai lầm, khi phải ra quyết định khó, khi không ai nhìn thấy và khi người yếu thế cần được bảo vệ.
PHẦN III. NỘI DUNG ĐÀO TẠO
HỌC PHẦN 1
DOANH NHÂN TRONG KỶ NGUYÊN CÔNG NGHIỆP SỐ
Trích bộ giáo trình “Doanh Nhân và Sức Khỏe trong Thời Đại Công Nghiệp Số”
1. Cánh cửa của một thời đại mới
Mỗi cuộc cách mạng công nghiệp không chỉ thay đổi máy móc, phương thức sản xuất hay tốc độ giao thương; sâu xa hơn, nó làm thay đổi cấu trúc của đời sống con người và ý nghĩa của vai trò lãnh đạo. Nếu ở thời đại nông nghiệp, giá trị chủ yếu nằm ở đất đai và sức lao động; ở thời đại công nghiệp, giá trị nằm ở dây chuyền, nhà máy và vốn; thì ở kỷ nguyên công nghiệp số, tài sản quý giá nhất lại nằm trong trí tuệ, dữ liệu, sự sáng tạo và khả năng thích ứng. Doanh nhân vì thế không còn đơn thuần là người buôn bán, người mở xưởng hay người quản lý vốn. Doanh nhân hôm nay trở thành người đọc được chiều gió của thời đại, người nhìn thấy cơ hội ẩn sâu trong chuyển động công nghệ, và người có đủ bản lĩnh để chuyển hóa bất định thành giá trị.
2. Doanh nhân hôm nay là ai?
Doanh nhân của thời đại mới là người bước vào thương trường bằng cả trí óc lẫn trách nhiệm. Họ không chỉ bán một sản phẩm hay cung cấp một dịch vụ; họ tạo ra giải pháp cho những vấn đề thật của con người. Họ không chỉ theo đuổi lợi nhuận; họ còn phải kiến tạo niềm tin. Trong môi trường số, nơi khách hàng có thể đánh giá, so sánh và rời bỏ thương hiệu chỉ bằng vài thao tác trên điện thoại, niềm tin trởthành loại vốn vô hình nhưng quyết định vận mệnh của doanh nghiệp. Muốn có niềm tin, doanh nhân không thể sống bằng sự chắp vá, càng không thể lãnh đạo bằng sự nóng vội, cạn kiệt hay bất ổn kéo dài.
3. Tốc độ của công nghệ và sức ép vô hình lên đời sống doanh nhân
Công nghệ số làm cho mọi thứ nhanh hơn: nhanh hơn trong giao dịch, nhanh hơn trong lan truyền thông tin, nhanh hơn trong đổi mới sản phẩm và cũng nhanh hơn trong việc phát hiện sai lầm. Điều này tạo ra một kiểu áp lực mới mà nhiều doanh nhân không nhìn thấy ngay từ đầu. Đó là áp lực phải phản ứng liên tục. Điện thoại thông minh biến họ thành người luôn ở chế độ sẵn sàng. Tin nhắn công việc có thể đến lúc nửa đêm. Báo cáo có thể cần phản hồi ngay trong bữa cơm gia đình. Một khủng hoảng trên mạng xã hội có thể bùng lên trong vài phút. Sự kết nối mọi lúc mọi nơi, nếu không được quản trị, sẽ biến thành trạng thái bị công việc xâm chiếm mọi không gian riêng tư.
4. Khi thành công bên ngoài không đồng nghĩa với vững vàng bên trong
Một nghịch lý rất đáng suy ngẫm của đời sống doanh nhân là: có người càng thành công càng mệt mỏi. Khi doanh nghiệp còn nhỏ, họ vất vả nhưng mục tiêu khá rõ. Khi doanh nghiệp lớn dần, họ có thêm doanh thu, thêm nhân sự, thêm đối tác, thêm danh tiếng; nhưng đồng thời cũng thêm gánh nặng, thêm rủi ro và thêm áp lực phải duy trì hình ảnh. Có người bước lên cao nhưng tâm hồn ngày một căng. Có người bên ngoài tỏa sáng nhưng bên trong trống rỗng. Có người điều hành rất nhiều người nhưng lại không còn điều hành được chính nhịp sống của mình.
5. Sức khỏe toàn diện – nền móng của trí tuệ lãnh đạo
Người xưa có câu: tâm an thì trí sáng. Trong ngôn ngữ của quản trị hiện đại, điều đó có thể hiểu là trạng thái nội tâm ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng ra quyết định. Một cơ thể thường xuyên thiếu ngủ sẽ làm não bộ suy giảm khả năng tập trung. Một tinh thần bị căng kéo kéo dài sẽ làm suy yếu năng lực phán đoán. Một cảm xúc dồn nén không được chuyển hóa sẽ khiến nhà lãnh đạo dễ nổi nóng, phản ứng cực đoan hoặc đưa ra những quyết định mang tính bù trừ. Bởi vậy, sức khỏe toàn diện không chỉ giúp doanh nhân “sống khỏe” mà còn giúp họ “lãnh đạo đúng”.
6. Doanh nhân trước bài toán quản trị chính mình
Nhiều người học rất nhiều về quản trị tài chính, quản trị nhân sự, quản trị quy trình, quản trị rủi ro, nhưng lại quên rằng bài toán quản trị đầu tiên và khó nhất là quản trị chính mình. Người không điều hòa được
nhịp sống của mình sẽ sớm mang sự hỗn loạn ấy vào tổ chức. Người không làm chủ được cảm xúc của mình sẽ vô tình biến văn hóa doanh nghiệp thành nơi lan truyền căng thẳng. Người không biết nghỉ ngơi đúng cách sẽ dễ bắt cả tập thể vận hành trong tình trạng kiệt sức như mình. Và người không biết lắng nghe nội tâm sẽ rất khó lắng nghe người khác thật sự.
7. Bản lĩnh số: không chỉ giỏi công nghệ mà còn giỏi giữ mình
Trong kỷ nguyên số, doanh nhân cần năng lực sử dụng công nghệ, nhưng giỏi công nghệ thôi chưa đủ. Điều quan trọng hơn là biết dùng công nghệ mà không đánh mất sự tập trung, biết kết nối rộng mà vẫn gìn giữ chiều sâu, biết nắm số liệu mà không đánh mất cảm nhận con người. Bản lĩnh số chính là khả năng giữ mình giữa một thế giới đầy công cụ. Có công cụ mà thiếu bản lĩnh, con người sẽ bị công cụ dẫn dắt. Có dữ liệu mà thiếu chiều sâu, nhà lãnh đạo sẽ dễ ra quyết định chỉ dựa vào những gì đo được, mà quên mất những giá trị tuy khó đo nhưng vô cùng quyết định như niềm tin, sự gắn kết, văn hóa, phẩm giá và lòng trung thành.
8. Gia đình, cộng sự và hệ sinh thái hạnh phúc của doanh nhân
Không một doanh nhân nào có thể sống khỏe và đi xa nếu cả đời mình chỉ xoay quanh công việc. Đằng sau mỗi nhà lãnh đạo bền bỉ thường là một hệ sinh thái nâng đỡ: gia đình biết thấu hiểu, cộng sự có thể chia sẻ trách nhiệm, những người bạn chân thành, những cố vấn đủ từng trải và một môi trường làm việc không tôn thờ sự kiệt sức. Nhiều người tưởng rằng thành công là leo lên thật cao một mình; nhưng càng sống lâu trong thương trường, người ta càng hiểu rằng đi một mình rất dễ nhanh, còn đi cùng nhau mới có thể bền
9. Từ người làm giàu đến người kiến tạo giá trị
Kỷ nguyên công nghiệp số đòi hỏi một sự nâng cấp trong chính định nghĩa về doanh nhân. Nếu chỉ hiểu doanh nhân là người làm giàu, ta mới chạm đến lớp vỏ của vai trò ấy. Doanh nhân đích thực là người kiến tạo giá trị: giá trị cho khách hàng, cho đội ngũ, cho cộng đồng, cho môi trường kinh doanh và cho tương lai xã hội. Khi doanh nhân chỉ chăm chăm tích lũy lợi nhuận mà không quan tâm đến chất lượng nhân bản của tăng trưởng, họ có thể giàu lên, nhưng khó trở thành người có tầm vóc.
10. Hướng đi của một doanh nhân bền vững trong thế kỷ XXI
Đứng trước tương lai, doanh nhân cần ba nền tảng để bước đi bền vững. Nền tảng thứ nhất là năng lực học hỏi suốt đời. Một thế giới thay đổi nhanh buộc người lãnh đạo phải khiêm tốn trước cái mới. Nền tảng thứ hai là sức khỏe toàn diện, bởi không có thân tâm lành mạnh thì mọi tầm nhìn đều khó thành hình lâu dài. Nền tảng thứ ba là hệ giá trị đạo đức, vì càng có nhiều công cụ mạnh, con người càng cần la bàn luân lý rõ ràng để không lạc hướng. Ba nền tảng ấy kết hợp với nhau sẽ tạo nên vóc dáng của doanh nhân thế kỷ XXI: giỏi nhưng không kiêu, nhanh nhưng không vội, mạnh nhưng không thô, khát vọng nhưng không đánh mất tình người.
11. Những năng lực phải có của doanh nhân trong thời đại số
Từ những phân tích trên, chương đầu tiên của giáo trình không nhằm đổ thêm gánh nặng cho doanh nhân, mà muốn mở ra một lối nhìn mới: muốn bền vững, trước hết phải biết sống bền vững. Bài học thứ nhất là hãy xem sức khỏe như một phần của chiến lược kinh doanh chứ không phải một nhu cầu riêng tư bị trì hoãn. Một người lãnh đạo mệt mỏi kéo dài sẽ làm giảm chất lượng quyết định, giảm chất lượng hiện diện và cuối cùng làm giảm chất lượng tăng trưởng. Chăm sóc sức khỏe vì thế không phải là “nghỉ việc để lo cho bản thân”, mà là đầu tư vào năng lực lãnh đạo lâu dài.
12. Bài học thực tiễn cho doanh nhân
Kỷ nguyên công nghiệp số đem đến cho doanh nhân những cánh cửa lớn chưa từng có, nhưng cũng đặt lên vai họ những thử thách tinh vi chưa từng có. Trong bối cảnh ấy, người lãnh đạo không thể chỉ trông cậy vào sự thông minh hay lòng can đảm. Họ cần một nền tảng sống đủ sâu để giữ được phương hướng, đủ lành để không tự bào mòn mình, và đủ sáng để hiểu rằng giá trị của doanh nhân không nằm ở việc họ chạy nhanh đến đâu, mà ở việc họ dẫn con người đi về đâu.
“Một doanh nhân biết giữ gìn sức khỏe là người biết bảo vệ tương lai
của chính mình, của doanh nghiệp mình và của những con người
đang đặt niềm tin nơi mình.”
Nguyên lý nền tảng |
Doanh nhân hạnh phúc là người biết xây dựng thành công mà không đánh mất con người; biết đi nhanh nhưng không bỏ lại nhân tính; biết tạo ra tài sản nhưng không đánh mất phẩm giá. |
